Το ταξίδι της μάσκας και όχι μόνο, συνεχίζεται...

Την τελευταία εβδομάδα της αποκριάς ταξιδέψαμε νοερά στα κανάλια της Βενετίας και τις περίφημες βενετσιάνικες μάσκες. Μέσα από το διαδίκτυο  και από έντυπο υλικό αναζητήσαμε πληροφορίες με τα παιδιά γι΄αυτές και την ιστορία τους.

Η βενετσιάνικη μάσκα, εμφανίστηκε κατά το Μεσαίωνα, όταν οι άνθρωποι φοβούνταν να δείξουν τα πραγματικά τους συναισθήματα και να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους. Προκειμένου να περιοριστεί η αμείλικτη ηθική παρακμή της Βενετίας, οι τοπικές αρχές σε αρκετές περιπτώσεις όρισαν κανόνες για το Καρναβάλι και ρυθμίσεις για τη χρήση της μάσκας και τις μεταμφιέσεις.

Η κατασκευή χειροποίητων βενετσιάνικων μασκών, ήταν μια ιδιαίτερα διαδεδομένη δραστηριότητα και υπήρχαν χιλιάδες τέτοια καταστήματα. Η ζήτηση για μάσκες και η χρήση τους ήταν τόσο μεγάλη, που οι απλές μαύρες μάσκες άρχισαν να μετατρέπονται σε πιο περίτεχνες κατασκευές και να εξαπλώνονται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το 1776, ένας νέος νόμος,απαγόρευε στις γυναίκες να πηγαίνουν στο θέατρο χωρίς μάσκα «Bauta» που κάλυπτε το πρόσωπό τους.

Με την έναρξη της αυστριακής κατοχής, μετά την πτώση της Δημοκρατίας, η Βενετία έχασε τον αυθεντικό χαρακτήρα του καρναβαλιού της, καθώς οι Ενετές κυρίες, άφησαν στην άκρη τις μάσκες, προσαρμοζόμενες στο γεγονός ότι η αυστριακή κυβέρνηση δεν επέτρεπε την χρήση τους, με εξαίρεση τους ιδιωτικούς χορούς.

Κατά τη διάρκεια της δεύτερης αυστριακής κυβέρνησης, επιτρεπόταν να χρησιμοποιούνται οι μάσκες κατά τη διάρκεια της Αποκριάς.

Μόνο δύο αιώνες αργότερα, το Καρναβάλι επέστρεψε για να παραμείνει, δηλαδή ως καλλιτεχνική και δημιουργική έκφραση, που κάθε χρόνο πρωταγωνιστεί στην εκπληκτική πλατεία του Αγίου Μάρκου.

Οι βενετσιάνικες μάσκες κατασκευάζονται από δέρμα, papier mache, πορσελάνη ή με μια πρωτότυπη τεχνική από γυαλί. Αρχικά ήταν απλές στο σχέδιο και τη διακόσμηση, ενώ σήμερα είναι ζωγραφισμένες στο χέρι και διακοσμούνται με φυσικά φτερά, πολύτιμα μέταλλα και λίθους.

Μερικές από τις πιο γνωστές μάσκες είναι οι παρακάτω·

Bauta είναι μια μάσκα που καλύπτει όλο το πρόσωπο. Ήταν από παλιά ένα παραδοσιακό κομμάτι τέχνης, με έντονο πηγούνι, χωρίς στόμα και πολλά επίχρυσα μέρη. Η μάσκα έχει τετράγωνο σαγόνι με κλίση προς τα πάνω για να επιτρέπει στο χρήστη να μιλά, να τρώει και να πίνει εύκολα χωρίς να χρειάζεται να την βγάζει, διαφυλάσσοντας έτσι την ανωνυμία του. Η Bauta συχνά συνοδεύεται από μια κόκκινη κάπα.

Colombina είναι μισή μάσκα (καλύπτει μόνο τα μάτια), συχνά με περίτεχνη διακόσμηση από χρυσό, ασήμι κρύσταλλα και φτερά. Κρατιέται στο πρόσωπο με ένα μπαστούνι ή δεμένη με κορδέλα, όπως και οι περισσότερες άλλες βενετσιάνικες μάσκες.

Medico della Peste (γιατρός της πανούκλας).Η μάσκα αυτή έχει ένα μακρύ ράμφος και είναι μία από τις πιο παράξενες και αναγνωρίσιμες βενετσιάνικες μάσκες. Ο εντυπωσιακός σχεδιασμός της έχει μακάβρια ιστορία. Προέρχεται από τον 17ο αιώνα, όταν ο γάλλος γιατρός Charles de Lorme, την υιοθέτησε μαζί με άλλες υγειονομικές προφυλάξεις, ενώ θεράπευε θύματα της πανούκλας. Η μάσκα είναι λευκή και αποτελείται από ένα κοίλο ράμφος ενώ γύρω από τα μάτια διακοσμείται με κρυστάλλους.

Βέβαια υπάρχουν πολλές ακόμη μάσκες όπως οι: Larva ή Volto, Moretta,Arlecchino, Brighella, Burrattino, Pantalone, Pierrot, Pulcinella, Gatto κ.ά.

Σήμερα, το βενετσιάνικο καρναβάλι είναι ένα υπέροχο γεγονός όπου συμμετέχει όλη η πόλη –και όχι μόνο- και στο οποίο εμπλέκονται μεγάλοι χορηγοί, τηλεοπτικά δίκτυα και το παρακολουθούν πλήθη ατόμων από όλο τον κόσμο.

( Πόπη Αθανασοπούλου

pathan@clickatlife.gr)

Μετά από τα στοιχεία που βρήκαμε για τις μάσκες και το καρναβάλι της Βενετίας φτιάξαμε κι εμείς στο σχολείο τις δικές μας μάσκες,στολίζοντας τες: με χρώμα

 με διάφορα υλικά

και φαντασία...

Μετά τις λεγόμενες μισές μάσκες ή αλλιώς colombina, τα παιδιά έκοψαν και ζωγράφισαν τις ολόκληρες ή bauta βενετσιάνικες μάσκες.

Στη συνέχεια έπαιξαν μ΄αυτές, αναπαριστώντας τον περίπατο των καρναβαλιστών της Βενετίας με τις ανάλογες μάσκες, όπως τον είδαν από σχετικά βίντεο στο youtube.

Αφού μάθαμε για τις βενετσιάνικες μάσκες και συγκεντρώσαμε τις πληροφορίες γι΄αυτές

διαβάσαμε την ιστορία του αρλεκίνου και το πώς φτιάχτηκε η πολύχρωμη στολή του.

Τα παιδιά ζωγράφισαν το δικό τους αρλεκίνο

έφτιαξαν το καπέλο του αλλά και τη χαρακτηριστική μαύρη μάσκα του αρλεκίνου.

Κατόπιν,μιλήσαμε για την Καθαρή Δευτέρα, για ποιο λόγο τη λέμε έτσι, τι γιορτάζουμε εκείνη τη μέρα, τι τρώμε και ποια είναι τα έθιμα αυτής της μέρας.

Αφού αντλήσαμε πληροφορίες από τις εμπειρίες των παιδιών για το θέμα, αναζητήσαμε έθιμα της Καθαρής Δευτέρας στο internet.

(Διαβάστε εδώ: ΄Ηθη και έθιμα της Καθαράς Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2012/02/blog-post_7872.html#ixzz2uVEaOzJF)

Φτιάξαμε λοιπόν το δικό μας χαρταετό

με την τεχνική του κολάζ και τη δημιουργικότητα των παιδιών.

Στη συνέχεια χρωμάτισαν χαρταετούς με τα αγαπημένα τους χρώματα

αλλά και κάνοντας αντιστοίχιση αριθμού και χρώματος σε ανάλογα φύλλα εργασίας.

Όλες αυτές τις μέρες τα παιδιά εξέφραζαν τη επιθυμία τους να ντυθούν με τις αγαπημένες τους αποκριάτικες στολές και ζωγραφίζοντας το

αλλά και πραγματοποιώντας το...

Έτσι,στο σχολείο μας ήρθαν σούπερ ήρωες, πριγκίπησσες, πρίγκηπες,πασχαλίτσες,πειρατίνες,αμαζόνες αλλά και εξαίρετοι επιστήμονες που φροντίζουν για την καλή υγεία όλων μας!

Εννοείται ότι μετά οι μασκαράδες μας, χόρεψαν και διασκέδασαν σε αποκριάτικους ρυθμούς. 

Κατόπιν,έπαιξαν παντομίμα αναδεικνύοντας το κάθε παιδί τις ικανότητες του αποκριάτικου ρόλου που είχε μέσω της στολής που επέλεξε.

Μάλιστα,κάθε παιδί έγραφε το όνομά του σε ένα χαρτάκι λέγοντας τι στολή  είχε επιλέξει και ταυτόχρονα έμπαινε στην κλήρωση για το αποκριάτικο δώρο,ευγενική προσφορά της μητέρας μιας μαθήτριάς μας.

Τελικά,η κλήρωση ανάδειξε δύο τυχερές, μία από κάθε τάξη του σχολείου μας που θα απολαύσει τα παιχνίδια γνωστού πάρκου αναψυχής για μικρά και μεγάλα παιδιά.

Ευχαριστούμε για τη χορηγία...Να και οι νικήτριες εκατέρωθεν της κόρης της χορηγού!

Καλό υπόλοιπο αποκριάς σε όλους και όλες και καλό μήνα!Άλλωστε λείπει ο Μάρτης από τη σαρακοστή;

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ ΜΕ ΦΑΓΟΠΟΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΑ...

Την Πέμπτη, 20 Φεβρουαρίου, γνωρίσαμε με τα παιδιά και ακολουθήσαμε το έθιμο της Τσικνοπέμπτης, περιγράφοντας εικόνες στο διαδίκτυο

διαβάζοντας  για την ιστορία του εθίμου,

Στο μέσο της Κρεατινής εβδομάδας βρίσκεται η Τσικνοπέμπτη, κατά την οποία παραδοσιακά καταναλώνεται μεγάλη ποσότητα κρέατος, ενόψει της επερχόμενης νηστείας της Σαρακοστής. Για την ορθόδοξη παράδοση, οι νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής είναι σημαντικές, οπότε η Πέμπτη θεωρούνταν η καταλληλότερη μέρα για κραιπάλες.

Σημασιολογικά, η λέξη «τσικνοπέμπτη» περιέχει τον όρο «τσίκνα» που υποδηλώνει την μυρωδιά του ψημένου κρέατος. Ημερολογιακά εορτάζεται έντεκα ημέρες πριν από την Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτώντας και επισήμως την προετοιμασία των χριστιανών ενόψει της νηστείας της Σαρακοστής πριν από το Πάσχα.

Σύμφωνα με την παράδοση, όλοι, ακόμα και οι πιο φτωχοί μιας κοινότητας, πρέπει να ψήσουν κρέας με λίγο λίπος επάνω του ώστε η τσίκνα να γεμίσει την ατμόσφαιρα και οι άλλοι να ξέρουν ότι γιορτάζουν αυτή τη μέρα.

• στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης πραγματοποιούνται εκδηλώσεις όπως η «Βραδιά Παραδοσιακών Γεύσεων», όπου οι Λαογραφικοί Σύλλογοι της πόλης προσφέρουν εδέσματα, χορό και μουσική από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.
• στο Ξινό Νερό Φλώρινας την Τσικνοπέμπτη γίνεται χορός μασκέ με ορχήστρα και παραδοσιακή μουσική.
• στις αλάνες των Σερρών ανάβονται μεγάλες φωτιές, στις οποίες αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν από πάνω τους. Τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.
• στην Κομοτηνή καψαλίζουν μια κότα που πρόκειται να φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (της Απόκρεω). Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον κούρκο, και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Όλα αυτά πραγματοποιούν την παροιμία πως ο «έρωτας περνάει από το στομάχι».www.wikipedia.org

τσικνίζοντας στην αυλή

και διασκεδάζοντας με τραγούδια και χορούς

Τα παιδιά δήλωσαν ότι ήταν η καλύτερη μέρα της ζωής τους(τόσο πολύ το χάρηκαν) και όλοι ευχόμαστε να είμαστε πάντα καλά για να το επαναλάβουμε!!!!

ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕ ΥΓΕΙΑ!!!!!!!!!!

Η ΜΑΣΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ....

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από τη Μεγάλη Σαρακοστή. Ταυτίζονται με την περίοδο του Τριωδίου, μια κινητή περίοδο στην Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι την Κυριακή της Τυροφάγου ή Τυρινής.

Το τριώδιο άνοιξε και το νηπιαγωγείο μας ξεκίνησε τις προετοιμασίες για την Αποκριά με κέφι και χαρά. Τα παιδιά συζητούν με ενθουσιασμό για τις αποκριάτικες στολές τους και για τα καρναβάλια που έχουν παρακολουθήσει είτε στην τηλεόραση είτε από κοντά. Το έθιμο της Αποκριάς , του κεφιού, του γλεντιού, του μασκαρέματος, της μεταμφίεσης και της ψυχαγωγίας ξεκινά από τις αρχαιότερες γιορτές των Ελλήνων που γίνονταν προς τιμή του θεού Διονύσου

 αλλά και από τα Ελευσίνια μυστήρια που γίνονταν προς τιμή της θεάς Δήμητρας. 

Η μεταμφίεση και ιδιαίτερα η χρήση της μάσκας από πολύ παλιά, έδωσαν το ερέθισμα να ασχοληθούμε με την χρήση της μάσκας και τον ρόλο που έπαιξε στους διάφορους αρχαίους πολιτισμούς. 
Στην  Αρχαία Ελλάδα λοιπόν, φορούσαν μάσκες από δέρματα ζώων στις θρησκευτικές τελετές προς τιμή των προαναφερόμενων θεών ώστε να επιτύχουν την εύνοια τους και να έχουν καλή σοδειά( και οι δύο θεοί προστάτευαν την βλάστηση και πιο συγκεκριμένα το αμπέλι και το σιτάρι, βασικά προιόντα της διατροφής των Αρχαίων Ελλήνων). Τα παιδιά πήραν πληροφορίες, περιέγραψαν εικόνες και έθεσαν ερωτήματα.

Στην συνέχεια, έφτιαξαν μάσκες από χαρτόνι που απεικόνιζαν τον θεό Διόνυσο,

και δραματοποίησαν τον μύθο της αρπαγής της Περσεφόνης(κόρη της θεάς Δήμητρας) αφού τα Ελευσίνια μυστήρια ξεκίνησαν με μία πομπή που ξεκινούσε από την Ακρόπολη και κατέληγε στον ναό της θεάς Δήμητρας στην Ελευσίνα τον οποίο η ίδια κατασκεύασε και κλείστηκε μέσα για να θρηνήσει την απώλεια της κόρης της (σύνδεση του θέματος με το καινοτόμο πρόγραμμα <<μια βόλτα με τους 12 θεούς του Ολύμπου)

Επίσης, άλλος ένας λόγος που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες τη μάσκα ήταν για να μεταμφιεστούν στο θέατρο, μια και όπως μάθανε τα παιδιά δεν επιτρεπόταν να παίζουν ρόλους οι γυναίκες, και τους ρόλους αυτούς τους υποδύονταν οι άντρες ηθοποιοί φορώντας ρούχα γυναικεία και προσωπεία- μάσκες με γυναικεία χαρακτηριστικά. Έτσι η μάσκα προσέφερε με αμεσότητα στους θεατές την ιδιότητα του ρόλου και διευκόλυνε την κατανόηση του δράματος.

Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που έχει να αναδείξει έναν σπουδαίο πολιτισμό. Στην Αίγυπτο παρατηρεί κανείς τα ευρήματα ενός μοναδικού πολιτισμού, με τις πυραμίδες

και τη Σφίγγα

αλλά και τις μάσκες που φορούσαν στους νεκρούς βασιλείς- Φαραώ διότι πίστευαν στην μεταθανάτιο ζωή και  αντιμετώπιζαν τους αυτοκράτορες ως ημίθεους οι οποίοι επικοινωνούν με τους ζωντανούς. Νεκρικά προσωπεία βέβαια βρέθηκαν και στην περιοχή Φαγιούμ, όπου ο λαός έθαβε τα νεαρά άτομα φορώντας τους από πάνω μια ξύλινη πλάκα ζωγραφισμένη που απεικόνιζε το πρόσωπο που θαβόταν (αρχαιοελληνική ζωγραφική παράδοση).

Η μάσκα του Τουτανκχαμών αποτελεί το αναγνωρίσιμο αντικείμενο του τάφου του και ίσως ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα του Αρχαίου Αιγυπτιακού πολιτισμού.

Χρησιμοποιώντας φύλλο χαλκού, μία φωτοτυπία και ένα μολύβι, τα παιδιά έφτιαξαν την δική τους αιγυπτιακή μάσκα που μπορεί να μην ήταν από χρυσό αλλά η αξία της ήταν εξίσου σημαντική.

Στην προσέγγιση της ιστορίας της μάσκας μέσα  στους διάφορους πολιτισμούς, αναφερθήκαμε και στους αφρικανικούς λαούς, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τις μάσκες για τις τελετές τους για σπουδαία γεγονότα της φυλής, όπως τη γέννηση, το γάμο, το θάνατο, αλλά και για τις δεήσεις και προσευχές τους στους δικούς τους θεούς, για την σοδειά και καρποφορία. Μάσκες φτιαγμένες από ξύλο ή δέρμα, με αυστηρή μορφή και έντονα χαρακτηριστικά -μεγάλη μύτη, μάτια- και με χρωματιστά σχήματα, τους βοηθούσαν να προσεγγίσουν τους θεούς τους. Τα παιδιά παρατήρησαν αυτά τα έντονα χαρακτηριστικά και σύνδεσαν το χρώμα των μασκών με το χρώμα των ιθαγενών.

 Παρακολουθήσαμε και βιντεάκια με παρόμοιες τελετές που κάνουν ακόμα οι απόγονοί τους στη σύγχρονη εποχή και φτιάξαμε κι εμείς τις δικές μας αφρικανικές μάσκες για να "παίξουμε" τους ιθαγενείς...

Η εβδομάδα μας τελείωσε με έναν ακόμα σπουδαίο πολιτισμό που χρησιμοποίησε έντονα τη μάσκα, ιδιαίτερα στο θέατρο...Ο κινεζικός πολιτισμός αξιοποίησε τη μάσκα για να υποδυθεί ρόλους και για να τονίσουν οι ηθοποιοί τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ατόμου που υποδύονταν, να δώσουν έμφαση στη λύπη, στη χαρά, στη θλίψη και στην αγριότητα κλπ. Βέβαια, παρακολουθώντας βίντεο με τον ανατολικό αυτό πολιτισμό, που παρατηρήσαμε τα παραδοσιακά τους σπίτια, τα ρούχα τους, τα αρχιτεκτονικά τους επιτεύγματα, τα "παράξενα" γράμματά τους, είδαμε και τους περίφημους δράκους που χρησιμοποιούν στις τελετές τους και μάθαμε ότι ο δράκος για την κινεζική παράδοση είναι ο θεός τους, που γέννησε άλλους εννιά μικρότερους γιους- δράκους και ο καθένας από αυτούς προστάτευε και κάτι σημαντικό, όπως τη σοδειά, το νερό, τη φωτιά κλπ. Ο κινέζικος δράκος επίσης συμβολίζει το θάρρος, την ανδρεία, την γενναιότητα και την καλοσύνη για αυτό και τον αντιμετωπίζουν ως ιερό ον που αντιπροσωπεύει τα καλά στοιχεία που όλοι θα έπρεπε να έχουν.

Κατασκευάσαμε και στην τάξη μας δράκους, ανακυκλώνοντας χάρτινες συσκευασίες γάλατος και φτιάχνοντας γαντόκουκλες.

Μέσα από αυτό το ταξίδι μας στους πολιτισμούς παρατηρήσαμε πόσοι πολλοί λαοί χρησιμοποίησαν τη μάσκα, για θρησκευτικούς κυρίως λόγους, λαοί που ήταν πολλοί μακρινοί μεταξύ τους, και είδαμε την ανάγκη που είχαν να έλθουν σε επικοινωνία με τους θεούς τους, διαφορετικοί σε κάθε περίπτωση (όπως είχαν οι Έλληνες τους 12 θεούς, οι Αιγύπτιοι κατασκεύασαν από το μυαλό τους άλλους, όπως τον Άνουβις με τη μορφή λύκου, ή όπως τα ξύλινα Τοτέμ οι αφρικανικοί λαοί, ή οι δράκοι της μακρινής ανατολής). Τα παιδιά έδειξαν ενθουσιασμένα από το ταξίδι μας και παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον, και επιπλέον είχαν πολλές ακόμα απορίες που προσπαθήσαμε να απαντήσουμε για τον πολιτισμό αυτών των λαών, όπως το πώς έφτιαχναν αυτά τα αρχιτεκτονικά επιτεύγματα, πώς ήταν οι τάφοι Αιγυπτίων αλλά και αρχαίοι ελληνικοί (Μυκήνες), πώς ήταν τα θέατρα τους, αν είχαμε και εμείς στην αρχαία Ελλάδα μια Σφίγγα, και άλλα πολλά!!! Τα ερωτήματα των παιδιών έδωσαν την δυνατότητα να γίνουν εποικοδομητικές συζητήσεις και να προσεγγίσουμε το θέμα μέσα από την δική τους οπτική γωνία.


Το ταξίδι στους διάφορους πολιτισμούς μέσα από την ιστορία της μάσκας θα συνεχιστεί και την επόμενη εβδομάδα.

ΚΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ!!!!